Częstość występowania FASD na świecie i w poszczególnych krajach stanowi przedmiot zainteresowania badaczy od dawna.  Przeprowadzenie odpowiednich badań jest jednak trudne, a dostępne dane nie zawsze można ze sobą porównać.  Rozpoznanie z kręgu FASD stawiane jest na podstawie kryteriów diagnostycznych, nie są znane żadne biologiczne markery (np. wyniki badań krwi lub badań obrazowych), które pozwalałyby na postawienie obiektywnego i bezdyskusyjnego rozpoznania. Badania epidemiologiczne, mające na celu ustalenie częstości występowania FASD oparte są na tych samych systemach diagnostycznych, które wykorzystywane są w pracy klinicznej. Wszystkie dostępne kryteria diagnostyczne opierają się, w przypadku niektórych rozpoznań (pFAS, ARND) na informacjach dotyczących narażenia na alkohol w życiu płodowym płynących od matki biologicznej lub jej otoczenia. Uzyskanie tej informacji jest często niemożliwe w wieku, gdy stawiane jest rozpoznanie (śmierć matki, utrata kontaktu) lub utrudnione (niechęć i obawa przed ujawnieniem informacji). Wspomniane przyczyny sprawiają, że wyniki badań epidemiologicznych dotyczących częstości występowania FASD należy interpretować z ostrożnością, zakładając, że faktyczna częstość zjawiska może być większa niż dostępne dane.

Co wiemy?

Na świecie sumaryczna częstość występowania FASD szacowana jest na 22.77/1000 osób, wartość ta jednak nie pochodzi z badań epidemiologicznych, a została obliczona na podstawie dostępnych danych dotyczących deklarowanego spożycia alkoholu w poszczególnych krajach. Najbardziej aktualne dane opublikowane przez Profesora Philppa May’a z zespołem wskazują, że częstość występowania FASD w Stanach Zjednoczonych wynosi od 11,3 do 50.00/1000 osób. Biorąc pod uwagę sposób w jaki zaprojektowane zostało badanie (zróżnicowanie badanych regionów i społeczności pod względem zamożności, poziomu wykształcenia, pochodzenia), jak również fakt, że w skład zespołu wchodzili światowi eksperci, można pokusić się o stwierdzenie, że FASD może występować z podobną częstością w innych krajach tzw. rozwiniętych. W Kanadzie, częstość występowania zjawiska określana jest jako: FAS 4.20 /1000 osób urodzeń, zaś FASD na 32.66/ 1000 osób,  jednak w regionach zamieszkanych przez rdzennych mieszkańców wskaźniki te są znacznie wyższe (FASD 656.86/1000 osób). Dane płynące z Australii wskazują na częstość FASD wynoszącą FAS 7.87/1000 osób, pFAS 94.49/ 1000 osób, a Aborygeni są grupą zwiększonego ryzyka pod względem zaburzeń z kręgu FASD. Znaczna częstość występowania FASD obserwowana jest w Republice Południowej Afryki (FAS 100.00/ 1000 osób, pFAS 75.00/1000 osób). Ze względów kulturowych w krajach muzułmańskich obserwuje się bardzo małą częstość występowania FASD (Iran 0,1/1000 osób).  Nie posiadamy wielu danych dotyczących występowania zjawiska w krajach europejskich. We Włoszech, Profesor Philippe May z zespołem. określili występowanie FAS na 8.20/1000 osób, pFAS 36.89/ 1000 osób, ARND 1.02/ 1000 osób i ARBD 1.02/1000 osób, całościowo: FASD 47.13/1000 osób.  Dane płynące z Chorwacji wskazują na częstość: FAS 16.99/ 1000 osób, pFAS 49.76/ 1000 osób wśród dzieci zamieszkałych na wsi oraz FAS 6.44/1000 osób, pFAS 34.33/1000 osób wśród dzieci miejskich.

Jak jest w Polsce?

W jedynym dotychczas przeprowadzonym w naszym kraju badaniu (projekt Alicja) oszacowano, że w Polsce częstość FASD wynosi co najmniej 20/1000 osób, w tym: u 4/1000 osób stwierdza się FAS, u 8/1000 pFAS i 8/1000 ARND.  Jak przyznają autorzy, ze względu na znaczne trudności w przeprowadzeniu badania wpływające na jego ostateczny wynik udało się ustalić jedynie dolną granicę występowania FASD. Jednocześnie, dostępne dane wskazują, że 15-39% Polek w trakcie ciąży deklaruje spożywania pewnych ilości alkoholu.

FASD, a inne choroby

FASD uważany jest za wiodącą przyczynę niepełnosprawności intelektualnej w krajach rozwiniętych, a częstość jego występowania przekracza bardziej utrwalone w społecznej świadomości jednostki chorobowe takie jak np. Zespół Downa.

(infografika)

Zespól Downa 0,000833333
Zaburzenia ze spektrum autyzmu 0,0168
Mukowiscydoza 0,000285714
Celiakia 0,8
FASD min. 0,0113
FASD max. 0,05

Co najważniejsze, FASD można w 100% zapobiec zachowując abstynencję w czasie ciąży.

Bibliografia:

Popova S, Lange S, Shield K, et al. Comorbidity of fetal alcohol spectrum disorder : a

systematic review and meta-analysis. 2016;387. doi:10.1016/S0140-6736(15)01345-8

May PA, Chambers CD, Kalberg WO, et al. Prevalence of Fetal Alcohol Spectrum

Disorders in 4 US Communities. JAMA. 2018;319(5):474.

doi:10.1001/jama.2017.21896

Thanh NX, Jonsson E. Life Expectancy of People with Fetal Alcohol Syndrome. J Popul

Ther Clin Pharmacol. 2016;23(1):e53-9.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26962962. Accessed October 7, 2018.

Rojas EY, Gretton HM. Background, offence characteristics, and criminal outcomes of

Aboriginal youth who sexually offend: a closer look at Aboriginal youth intervention

needs. Sex Abuse. 2007;19(3):257-283. doi:10.1177/107906320701900306

Fitzpatrick JP, Latimer J, Carter M, et al. Prevalence of fetal alcohol syndrome in a

population-based sample of children living in remote Australia: the Lililwan Project. J

Paediatr Child Health. 2015;51(4):450-457. doi:10.1111/jpc.12814

Olivier L, Urban M, Chersich M, Temmerman M, Viljoen D. Burden of fetal alcohol

syndrome in a rural West Coast area of South Africa. South African Med J.

2013;103(6):402. doi:10.7196/SAMJ.6249

May PA, Fiorentino D, Phillip Gossage J, et al. Epidemiology of FASD in a province in

Italy: Prevalence and characteristics of children in a random sample of schools.

Alcohol Clin Exp Res. 2006;30(9):1562-1575. doi:10.1111/j.1530-0277.2006.00188.x

Petković G, Barišić I. Prevalence of fetal alcohol syndrome and maternal

characteristics in a sample of schoolchildren from a rural province of Croatia. Int J

Environ Res Public Health. 2013;10(4):1547-1561. doi:10.3390/ijerph10041547

Petković G, Barisić I. FAS prevalence in a sample of urban schoolchildren in Croatia.

Reprod Toxicol. 2010;29(2):237-241. doi:10.1016/j.reprotox.2009.11.006

Okulicz-Kozaryn K, Terlikowska J, Brzózka K, Borkowska M. Prevention and

intervention for FASD in Poland. J Pediatr Neuropsychol. 2017;(1993). doi:10.1007/s40817-016-0025-9